Pendant do notki Torlina

wejście na mizar

Torlin napisał urokliwą notkę o Tatarach w polskim wojsku.

http://torlin.wordpress.com/2009/05/09/i-powietrzny-pulk-tatarski/

Byłam niedawno w Kruszynianach. Malutka wieś na Podlasiu, na obrzeżu Puszczy Knyszyńskiej. Od trzystu lat mieszkają tu potomkowie Tatarów(osiedlonych przez Jana III Sobieskiego) – muzułmanie, wyznawcy prawosławia i katolicy. Nie ma konfliktów na tle religijnym, oni nie muszą słuchać o ekumenizmie –  od lat go realizują. Kiedy jakieś 20 lat temu paliła się cerkiew – pierwsi z pomocą pospieszyli wyznawcy Mahometa.
Lubię cmentarze. Nie te nowoczesne, pozbawione drzew – bo nagrobki się niszczą i trzeba sprzątać liście, ale te stare, na których nie brak nisko zwisających gałęzi lip i klonów, żeby dusze mogły w nocy na nich odpocząć, kołysząc się łagodnie. Wierzyli w to nasi przodkowie. Wrosły tam w ziemię kamienie nagrobne, wrośli ludzie, a wszytko pokrył bluszcz, dąbrówka, konwalie,żółci się glistnik. Na mizarze(cmentarzu muzułmańskim) kwiaty sadzone czyjąś troskliwą dłonią zeszły z grobów i teraz irysy, łubiny, „królicze uszy” są niemal wszędzie. A wszystko to na wzgórzu, w lesie, wśród wysokich, starych sosen, wykrzywionych wiatrem. Wszytko tutaj krzywe – kamienie, upamiętniające miejsca pochówku przechylają się, przewracają, cmentarz jest  na zboczu wzgórza, więc nie ma tu płaskich powierzchni.mizar2 - porucznik Półtorzycki

Na grobach półksiężyce, a pod nimi napisy – w różnych językach. Najstarszy pochodzi z 1699r., te z XVIII i XIX wieku są pisane wprawdzie rosyjskimi literami, ale nazwiska nie-rosyjskie: Mucharski, Jasiński, Sokołowska. Potem już tylko po polsku.napisy z tyłu płyty

Po raz pierwszy byłam tu dawno, wiedziona ciekawością – przeczytałam we wrocławskiej gazecie nekrolog o pogrzebie właśnie tam, w Kruszynianach. Tak daleko? Wtedy dowiedziałam się, że to jedyny(wtedy) czynny cmentarz muzułmański w Polsce, wyznawcy tej religii byli przewożeni setki kilometrów, żeby spocząć na mizarze. Dziś jest takich nekropolii kilka.
Mizar zmienił się – tradycja nakazywała dawniej kłaść jeden duży kamień nad głową pochowanego, drugi – mniejszy – w miejscu nóg. Potem pojawiły się groby podobne do tych na naszych cmentarzach, ale z napisami z tyłu, jakby na plecach tablicy. Te napisy często mówią o funkcji, jaką zmarły pełnił za życia: imam, adwokat, lekarz, żona imama. Najnowsze nagrobki są już takie same jak na cmentarzach katolickich, tylko zamiast krzyża jest półksiężyc. W jednym ze świeższych grobów pochowano młodą Czeczenkę i dwie jej córeczki, echo niedawnej tragedii.

Spoczywa tu zdobywca Port Artur, Mucharski.zdobywca Port-Artur

Podpułkownik Selim Bielak zginął służąc w 69. pułku, nie udało mi się dowiedzieć, co to za formacja.podpulkownik Selim Bielak

Podwójne medaliony to rzadkość – mąż zmarł ponad dwadzieścia lat później od żony i to zapewne on zdecydował o umieszczeniu w medalionie ślubnej fotografii. Może chciał zatrzymać ich młodość i urodę? Może nie przestał jej kochać nawet wtedy, kiedy umarła?podwójny medalion

Warto przyjrzeć się medalionom, to współczesne portrety trumienne. Dlaczego ludzie chcą je umieszczać? Co i dla kogo pragną zatrzymać? Może podświadomie sądzą, że utrwalenie wizerunku przedłuża w pewien sposób obecność tego, który odszedł? Może to chęć fizycznego zbliżenia się do umarłego? We wszystkich kulturach obrzędy pogrzebowe zawierają mocny akcent integracyjny. Zmarły powinien zjednoczyć się z „tamtym światem”, opuszczając ten(polskie portrety trumienne to swojego rodzaju ewenement). Mam wielką ochotę napisać o współczesnych rytuałach przejścia, obrzędach pogrzebowych i ich ukrytym znaczeniu.meczet

Addenda – dla Torlina
Jednym z organizatorów ucieczki Piłsudskiego z twierdzy w Pietropawłowsku był jego przyjaciel i rówieśnik, polski Tatar Aleksander Sulkiewicz „Czarny Michał”(zginął jako żołnierz słynnej I Brygady w 1916 r.). Pułkownik Maciej mustafa Bajraszewski należał do organizatorów Pułku Jazdy Tatarskiej w 1918r. O tym, że nasi Tatarzy walczyli w wojskach II Korpusu, świadczy fakt, że powołano wtedy nawet specjalny Naczelny Imamat Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Po zakończeniu II wojny emir El-Muemin Bajraszewski pełnił funkcję Naczelnego Imama Muzułmanów Polskich w Londynie z ramienia Rządu RP na Obczyźnie.
Adiutantką płk.Dąbka, obrońcy Gdyni w 1939r. była Dżenneta Dżabagi Skibniewska. Polscy Tatarzy spoczywają w zbiorowych mogiłach Ostaszkowa, Starobielska, Katynia. Niewielka, ale dzielna i wierna społeczność. Warto o nich pamiętać. I warto zajrzeć do jurty w Kruszynianach, trzeba koniecznie spróbować ich jedzenia i wspaniałej, orzeźwiającej herbaty podawanej z listkiem świeżej mięty.
Kiedy podjechaliśmy pod meczet w Kruszynianach, okazało się, że parking jest zajęty przez duże samochody campingowe. Trafiliśmy na wycieczkę Włochów – wszystkie samochody były oznakowane napisem GRANDE POLOGNE i numerem, było ich kilkanaście. Miło.

Tagi: , , , , , ,

Odpowiedzi: 13 to “Pendant do notki Torlina”

  1. defendo Says:

    Trochę nie na temat:
    Pierwszy numer Studiów Humanistycznych Wydziały Farmaceutycznego Akademii Medycznej we Wrocławiu zawiera sporo cennych artykułów.
    Nosi tytuł „Antropologia medycyny i farmacji w kontekście kulturowym, społecznym i historycznym”. Penkala-Gawęcka jak zwykle w formie,niezły Białas. Ale nie popisał się teolog, o.prof.dr hab. teologii Piotr Liszka. Szumny tytuł „Teologiczna interpretacja umierania człowieka – aspekt teoretyczny i praktyczny” kryje niewiele treści. A poza tym – aspekt praktyczny umierania??!!!
    Widać też, że ojciec profesor nie radzi sobie z problemem niewierzących.
    Nie polecam też książki, na którą się nacięłam, niepotrzebnie wydając pieniądze: „Przemijanie w kulturach. Obyczaje żałobne, pocieszenie i wsparcie” – to coś w rodzaju podręcznika dla niepełnosprawnych umysłowo. A tak wiele obiecywał tytuł. książeczkę napisano dla Amerykanów. Forma – podręczniczek. Koszmar!

  2. K.L.daV. Says:

    Małgosia. do rąk własnych
    http://kociokwik.wordpress.com/2009/06/14/malgosia-poste-restante/

  3. defendo Says:

    Dzięki, Kocie…
    Dziwna statystycznie sytuacja powtórzyła się – blog jest na 21. miejscu w „blogach dnia” i ani razu nie wszedł do pierwszej setki…czary?

  4. Sadoq Says:

    Przepiękne miejsce i ważne, że mimo wszystko żyje… jeśli można się tak wyrazić o cmentarzu.
    Często wyszukuję takie miejsca w swojej okolicy. Wiele z nich jest gęsto zadrzewionych, a groby porośnięte mchem i krzewami zastępującymi przejście. Można odnieść wrażenie, że strzegą spokoju zmarłych.

  5. defendo Says:

    Lubię cmentarze – tak wiele mają do powiedzenia, Sadoqu:)

  6. Sadoq Says:

    Zmarli mówią do nas tylko my tego często nie słyszymy.

    Mówią nagrobkami, ich wykonaniem, jakością, czasem w jakim je postawiono i miejscem na cmentarzu. Odsyłają nas do ksiąg urodzin, ślubów i zmarłych. Cmentarze nie są wyłącznie miejscem zrytualizowanej utylizacji ludzkich szczątków.
    Mówią też o żywych… Może przede wszystkim o nich. To żywi zakładają cmentarze i nadają im określony sznyt.

  7. Torlin Says:

    Wielkie Dzięki – Defendo. Wdzięczen jestem.

  8. defendo Says:

    Torlinie – mam cichą nadzieję, że nie masz mi za złe…

  9. defendo Says:

    Sadoqu- cmentarze do mnie mówią, bardzo głośno. Wciąż myślę o rytach przejścia i włączenia.

  10. grześ Says:

    Ciekawe zdjęcia i tekst, o Tatarach pisał też fajnie dawno temu Wenhrin:

    http://tekstowisko.com/wenhrin/54956.html

    Pozdrówka.

  11. defendo Says:

    Niedawno wróciłam z puszczy, Grzesiu, jeszcze wciąż jestem pełna jej zapachu i smaku;)

  12. rysberlin Says:

    ciekawe!

    mily tekst i ciekawe zdjecia

    odchodza swiaty roznorodnosci

    pamiec jest ulotna

    pozdrawiam :)

  13. defendo Says:

    Witam, Rys!
    Nie odchodzą. Nie ma nic trwalszego niż pamięć;)

Skomentuj

Please log in using one of these methods to post your comment:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s


%d bloggers like this: